Επίπληξη – Επιβράβευση
Γυρίζω πίσω στην παιδική ηλικία και θυμάμαι τις στιγμές με την αλληλεπίδραση ενός ενηλίκου. Υπήρχαν ώρες με συζήτηση, με επιβράβευση, με παιχνίδι, με χαρά. Υπήρχαν και ώρες με φωνές, με επίπληξη, με τσακωμούς, με αρνητικά συναισθήματα. Στη ζωή κάθε ανθρώπου υπάρχουν πάντα και οι δυο αυτές όψεις.
Μπορούμε φυσικά και τις δυο περιπτώσεις να τις χρησιμοποιήσουμε προς όφελός μας και προς όφελος των παιδιών. Αν η επίπληξη γίνει με τρόπο εποικοδομητικό, έχει θετικό αποτέλεσμα. Με το ίδιο σκεπτικό αν η επιβράβευση γίνει με λάθος τρόπο έχει μακροπρόθεσμα αρνητικά αποτελέσματα. Και θα εξηγήσω πως.
Την στιγμή που μαλώνουμε ένα παιδί, που το επιπλήττουμε, αρχίζει να λειτουργεί ο μηχανισμός άμυνας του παιδιού. Αρχίζει να χάνει το ενδιαφέρον του για μάθηση. Αποτραβιέται και κλείνεται εσωτερικά. Αποκτά σκέψεις : « αφού είμαι κακός/ή… δεν τα καταφέρνω, δεν αξίζω κ.α., άρα δεν χρειάζεται να συνεχίσω να…». Κάθε φορά που θέλει να δοκιμάσει κάτι καινούριο θα έρχεται στο μυαλό αυτή η ανάμνηση, είτε συνειδητά είτε υποσυνείδητα.
Τι μπορούμε να κάνουμε εμείς οι ενήλικες. Κάθε φορά που δείχνουμε το λάθος στο παιδί, να εστιάζουμε στο τι μπορούμε να μάθουμε από αυτό το λάθος. Αποφεύγουμε να κρίνουμε το παιδί το ίδιο. Κρίνουμε την πράξη. Π.χ. «Αυτό που έγινε ήταν λάθος. Ήταν κακό να συμβεί. Την επόμενη φορά θα προσέχεις περισσότερο. Τώρα ίσως δεν το ήξερες». Και ποτέ «είσαι κακός/ή , είσαι χαζός/ή». Έτσι, βοηθάμε το παιδί να αποκτήσει γνώση, δηλ. του εξηγούμε τι χρειάζεται να κάνει και ταυτόχρονα να έχει καλή εικόνα για τον εαυτό του, αφού δεν κρίνουμε το ίδιο το παιδί, αλλά την πράξη.
Ομοίως και στην επιβράβευση. Όταν επιβραβεύουμε ένα παιδί τότε γεμίζει με θετικά συναισθήματα. Αλλά, αν του λέμε συνεχώς πόσο έξυπνο είναι, σταδιακά η χαρά θα αρχίσει να μειώνεται. Επειδή την στιγμή που θα κάνει το λάθος, τότε αρχίζει η εσωτερική φωνή του να λέει ότι είναι χαζό και αμέσως χάνεται η όρεξη για να κάνει κάτι νέο ή να μάθει κάτι καινούριο με τον φόβο ότι θα αποτύχει και από έξυπνο θα φανεί χαζό.
Το μυστικό είναι να συνδέσουμε την επιτυχία του με τον κόπο και την επιμονή που κατέβαλε για να πετύχει κάτι. Π.χ. «Μπράβο που το κατάφερες αυτό! Χρειαζόταν πολύ κόπο και χρόνο κι εσύ δεν τα παράτησες!». Και ποτέ : «Μπράβο είσαι πολύ έξυπνος/η και γι’ αυτό τα κατάφερες». Επειδή τότε θα επιλέγει πάντα το γνωστό και το εύκολο, για να πετυχαίνει πάντα, και να επιβεβαιώνεται ότι είναι έξυπνο και δεν θα θέλει να δοκιμάσει κάτι νέο και να εξελιχθεί. Θυμηθείτε : η διαδικασία είναι πιο σημαντική από το αποτέλεσμα.
Μπορείτε να αφηγηθείτε στο παιδί τον μύθο του λαγού με την χελώνα. Κέρδισε η χελώνα, όχι επειδή ήταν πιο γρήγορη, αλλά επειδή είχε επιμονή, υπομονή και συνέχισε άσχετα με αυτό που φαινόταν στην αρχή. Ο λαγός είναι και θα είναι πάντα πιο γρήγορος αλλά παίζει ρόλο ο τρόπος με τον οποίο χρησιμοποιεί την δύναμή του.
Εμείς οι γονείς είμαστε εδώ για να βοηθήσουμε τα παιδιά να μάθουν, να εξελιχθούν, να προοδεύσουν. Δεν είμαστε εδώ για να στρώνουμε μπροστά τους εύκολους δρόμους. Αλλά για να τα ετοιμάσουμε να περπατήσουν ακόμα και στους δύσκολους δρόμους.
Όπως πάντα έχετε την αγάπη μου. (22-10-22)